|
MOTOR
NEDİR?
Yakıttan elde ettiği ısı
enerjisini mekanik enerjiye
çeviren makinalara
motor
denir.
Yakıtlarına göre motorlar,
Dizel-Benzin-LPG li olmak üzere
ayrılırlar. Benzinli motorun
yakıtı benzin; Dizel motorun
yakıtı Mazot (motorin); LPG'li
motorun yakıtı ise LPG gazıdır.
Silindir diziliş şekillerine
göre motorlar sıra tipi, v tipi,
yıldız tipi, boksör tipi
şeklindedir.
Soğutma sistemine göre motorlar,
su soğutmalı ve hava soğutmalı
diye ikiye ayrılır.
Yanma sistemine göre motorlar,
içten yanmalı ve dıştan yanmalı
diye ikiye ayrılır. Araçlardaki
motorlar içten yanmalı
motorlardır. İçten yanmalı
motorlar ise, mazot, benzin ya
da motorin yakarlar.
Motorlar, çalışma zamanlarına
göre, iki zamanlı ve dört
zamanlı motorlar diye ikiye
ayrılır.
Benzinli motorlarda ateşleme,
sıkıştırılmış benzin-hava
karışımının buji ile ateşlenmesi
ile olur.
4 zamanlı motorlarda 4 zaman,
sırası ile şöyledir: Emme,
sıkıştırma, ateşleme (veya
genişleme; iş zamanı da denir),
egzost.
Enjektörlerden püskürtülerek
ateşleme yapılan motorlarda
yakıt olarak motorin kullanılır.
Katalitik konvertör kullanılan
araçlarda yakıt olarak,
kurşunsuz benzin kullanılır.
Bir motorun bazı parçaları
şunlardır: marş motoru, piston,
segman, piston kolu, silindir
kapağı, supap kapağı, eme
manifoltu, egzost manifoltu,
silindir gövdesi, silindir
gömleği, karter, conta, külbütör,
emme supapı, ekzost supapı,
supap iteceği, krank mili, kam
mili, volan dişlisi, eksantrik
dişlisidir.
Dizel motorda ise bunların
dışında, mazot pompası
(enjeksiyon pompası) ve enjektör
de bulunur.
Benzinli motorlarda,
üsttekilerin dışında karbüratör,
benzin pompası, buji, disribütör,
bobin vardır.
ATEŞLEME SİSTEMİ
Benzinli motorun ateşleme
siteminin bazı önemli parçaları
şunlardır:
Akü, kontak anahtarı, endüksiyon
bobini, distribütör, buji ile
distribütör içinde bulunan
platin takımı, alçak yüksek
gerilim kabloları kondansatör,
tevzii makarasıdır.
Bezinli motorlarda bujinin
görevi ateşlemeyi sağlamaktır.
Benzinli motorlarda bulunan
distribütör' ün en önemli
görevleri endüksiyon bobininden
gelen yüksek voltajı bujilere
dağıtmanın yanı sıra, platin ve
meksefe yardımıyla yüksek
voltajın oluşumunu sağlamak,
ayrıca tevzii makarasıyla da
elektrik dağıtımını sağlamaktır.
Endüksiyon bobini aküden gelen
voltajı 15.000 - 25.000 volta
çıkarır.
Bujilere ateşleme sırasına göre
akım dağıtan distribütördür.
Motor çalışmazken kontak
anahtarı, ateşleme durumunda
açık unutulursa platin ya da
bobin yanabilir.
Aracın belirli bir km.'sinden
sonra bazı parçaları
değişmelidir. Bunlardan biri
platin ve bujidir. Ateşleme
sistemi ayarlarından biri buji
ayarı ve diğeri ise platin ayarı
ile avans ayarıdır.
Platin meme yapmış ise meksefe
(kondansatör) yanabilir. Platin
meme yaparsa zımparayla
temizlenir.
Motorun çalışması sarsıntılı
ise, sebebi buji kablolarından
birinin çıkmış olması olabilir.
Benzinli bir motorda normal
yanma olmamasının sebeplerinden
biri bujilerin normal ateşleme
yapmaması,
bir diğeri de platin ayarının
bozuk olması ayrıca bujilerin
kurum bağlanmış olmasıdır.
Bujiler ayarsız ve aşınmış ise
motor çekişten düşer.
Buji ayarları yanlış yapılmış
bir aracın egzost dumanı
siyahtır.
Motorun egzostundan siyah duman
çıkması durumunda karışım oranı
da kontrol edilmelidir.
YAKIT
SİSTEMİ
Benzinli motorun yakıt
sisteminin parçalarından
bazıları şunlardır:
yakıt deposu, yakıt pompası,
yakıt göstergesi, karbüratör,
hava filtresi, emme manifoltu.
Dizel motorun yakıt sisteminin
parçalarından bazıları
şunlardır: yakıt deposu, besleme
pompası, mazot filtresi,
enjeksiyon pompası, enjektör,
ısıtma kızdırma bujileri, yakıt
göstergesi.
Hava filtresinin görevi,
karbüratöre giren havayı süzmek
ve ve sessiz emiş sağlamaktır.
Hava filtresinin tıkanmasını
önlemek için basınçlı hava ile
temizlemeliyiz. Öte yandan, hava
filtresi tıkalı olan motor
zengin karışımla çalışır. Filtre
yine de temzilenmeden motor hala
çalıştırılırsa motor boğulur.
Karbüratör, emme manifoltu
üzerindedir ve sadece benzinli
motorlarda olur. Benzin-Hava
karışımını ayarlar. Karbüratörün
karıştırma oranı 1/15'tir.
Jikle devresinin görevi,
soğuk havalarda motorun çabuk
çalışmasını sağlamaktır. Jikle
devresi karbüratörde bulunur.
Jikle kelebeği, karbüratörün
hava giriş deliği önünde
bulunur.
Yağ filtresi yağı süzer ve
temizler.
Silindir içindeki yanmış gazlar
egzost manifoldu ile dışarı
atılır.
Egzost susturucusu, basınçlı
olarak çıkan yanlış gazların
sesini azaltır. Eğer aracın
egzostundan fazla ses çıkıyorsa
susturucu patlak olabilir.
Supap ayarı, en önemli motor
ayarlarından biridir. Soğuk ve
sıcak ayar olarak ikiye ayrılır.
Bir aracı kış şartlarına
hazırlarken en önemli
noktalardan biri hava filtresini
kışlık pozisyona almak ve
otomatik jikle kışlık
pozisyonuna çevirmektir.
Araçta yakıt ikmali yapılırken
motor stop edilir.
Ayağımızı gaz pedalından çeksek
bile motorun hala çalışmasını
sağlayan devre rölanti
devresidir.
Yakıtın içinde toz-su-pislik vs.
varsa motor tekleyerek çalışır.
Yakıt sistemi ayarlarından biri
rölanti ayarıdır.
Boğulmuş bir motoru çalıştırmak
için gaz pedalına sonuna kadar
basılarak marş yapılır.
Motor ısınıca stop ediyorsa
karbüratöre de bakılmalıdır.
Araç kulanırken yakıt tasarrufu
için
hava filtresi temizlenmeli,
Karbüratör ayarları yapılmalı,
Jikle devresi açık
unutulmamalıdır,
Rölanti yüksek olmamalıdır,
Eskimiş bujiler temizlenmeli,
Lastik hava basınçları normal
olmalıdır,
Fren ayarlarının sıkı olmaması,
Uygun viteste gidilmesi,
Debriyaj kaçırması olmamalıdır,
Saatte 90/100 km hızın
geçilmemesi
gerekmektedir.
Aracın fazla yakıt yaktığını
anlamak için eksozuna
bakılır. Eğer egzost rengi
siyahsa fazla yakıt yakıyor
olabilir.
YAĞLAMA SİSTEMİ
Yağlama sisteminin parçaları:
Karter-yağ pompası,
Filtre,
Gösterge,
Seviye çubuğu,
Yağ kanallarıdır.
Motorda yağın bazı görevleri:
Sürtünmeyi azaltmak,
Aşınmayı önlemek,
Silindir ve segmanlar arası
boşluğu doldurup sızdırmazlığı
sağlamak,
Soğutmaya yardımcı olmak,
Aşınmadan dolayı oluşan
pislikleri temizlemektir.
Karterin önemli görevlerinden
bazıları:
Motor bloğunun altını
kapatmak ve yağa depoluk
etmektir.
Araçta motor yağı kontrol
edilirken kontak anahtarı
kapatılır ve 4-5 dakika
beklenir. Yağ ölçümü yapılırken
araç düz durumda olmalıdır. Yağ
seviyesi yağ çubuğuyla ölçülür,
ve yağın seviyesi yağ çubuğunun
iki çizgisi arasında olmalıdır.
Yağ seviyesi normalin çok
altında iken motor
çalıştırılırsa motor ısınır ve
yanar.
Motor yağı değiştirilirken motor
sıcak olmalıdır.
Motorlarda genellikle 20-50 W
numara motor yağı kullanılır.
Motorun yağı karterin altındaki
tapa açılarak boşaltılır. Yeni
motoryağı ise süpap muhafaza
kapağı üzerindeki kapaktan
doldurulur.
Motor yağı ve yağ filtresi belli
km'lerde mutlaka
değiştirilmelidir.
Motorda yağ basıncı yoksa,
yağ yok,
filtre tıkalı,
yağ pompası arızalı,
ya da yağ müşiri arızalı
olabilir.
Motorun yağ eksiltmesinin
sebeplerinden bazıları:
Karter contasnın yırtılması,
sekman ya da silindirlerin
aşınması,
karterin delik olması,
tapadan yağ sızdırmasıdır.
Yağ yakan motorun eksoztundan
mavi duman çıkar.
Marşa basılıp motor
çalıştırıldığında yağ lambasının
sönmesi gerekir.
Motor çalıştığı sürece
yağlamanın olup olmadığı motor
yağ göstergesinden takip
edilebilir.
Motor çalışırken yağ
göstergesinde anormallik
görülürse motor hemen
durdurulur.
SOĞUTMA SİSTEMİ
Su ile soğutma sisteminin bazı
parçaları:
Radyatör,
Vantilatör,
Devir daim pompası,
Termostat,
Hararet (ısı) gösterici,
Hararet (ısı) müşiri,
İlave su kabı,
Fan motorudur.
Radyatör, soğutma suyuna
depoluk eder. radyatörün altında
su boşaltma musluğu vardır.
Termostat silindir kapağı su
çıkışındadır. Motorun
sıcaklığını çalışma sıcaklığında
sabit tutar.
Devir daim pompası vantilatör
kayışından hareket alır.
Radyatördeki soğuk suyu su
kanallarına yollar.
Hava soğutmalı motoru, su
soğutmalı motordan ayıran bir
diğer özellik hava soğutmalı
motorda radyatör ve su
pompasının olmamasıdır.
Vantilatör kayışı V şeklindedir.
Kayış gerginliği 1-1,5 cm
civarında olmalıdır. Vantilatör
kayışı hareketini krank mili
kasnağından alır ve vantilatör
kayışı devir daim pompası ve
alternatörü (şarj dinamosunu)
çalıştırır. vantilatör kayışı
koparsa motor hararet yapar.
Soğutma sisteminde su azalıyorsa
silindir kapak contası arızalı
veya radyatör delik,
radyatör kapağı bozuk,
radyatör hortum ve kelepçeleri
arızalı veya delik,
kalorifer hortumları delik veya
termostat arızalı olabilir.
Motorun hararet yapmasının
nedenleri:
->Radyatör peteklerinin
tıkanması,
->radyatörde suyun azalması,
->vantilatör kayışının gevşek
veya kopuk olması,
->termostatın arızalı olması,
->motor yağının azalması,
->motor soğutma suyu
kanallarının tıkalı olması,
->uygun vites ve hızda
gidilmemesi,
->otomatik fanın arızalı
olmasıdır
Radyatöre konacak suyun seviyesi
peteklerin üzerinde olmalıdır.
Çok sıcak motora rölantide
çalışırken ılık ve kireçsiz su
konur.
Motor bloğundaki su kanalları
pastan ya da kireçten tıkanmış
ise motor fazla ısınır.
Radyatöre konacak suyun içilecek
temizlikte ve temiz su olması
gerekir.
Su olduğu halde motor fazla
ısınıyorsa, termostat
arızalıdır.
Donmayı önlemek için radyatöre
antifriz ilave edilir.
Termostatı sökülmüş motor,
gereğinden soğuk çalışır
aşınmalar artar ve verim düşer.
Motorun çok sıcak çalıştırılması
motoru çekişten düşürür.
Motor çok sıcakken radyatöre
soğuk su konursa silindir kapağı
ve blok çatlayabilir.
Çok sıcak bir motorda radyatör
kapağı ıslak bir bezle tutulup
hafifçe gevşetilir ve buhar
tamamen atılınca radyatör kapağı
açılır.
Araçta ısı (hararet) göstergesi
çalışmıyorsa ısı müşiri arızalı
olabilir.
Motor, çalıştıktan sonra çalışma
sıcaklığına gelmiyorsa kalorifer
hortumlarında kaçak olabilir.
Motor ısısının aniden
yükselmesinin sebebi kayış
kopması olabilir.
MARŞ
SİSTEMİ
Marş sistemi motora ilk hareketi
verir.
Parçaları:
-akü,
-kontak anahtarı,
-marş motoru,
-volan dişlisidir.
Marşa basıldığında marş
motorunun bediks dişlisi volanın
üzerindeki dişlilerle kavraşır
ve volanı döndürür.
Volan da krankı döndürerek,
motora gerekli ilk hareketi
verir.
Marş durumunda marş motoru
hiç dönmüyorsa:
akü bitik,
akü kutup başları gevşek,
akü kutup başları oksitli,
marş otomatiği arızalı,
marş motoru sargıları arızalı ya
da sigortası atık olabilir.
Motor çalışırken marş yapılırsa
volan dişlidi, marş motoru ve
marş dişlisi zarar görür.
Marşa basıldığında marş motoru
dönmez, korna da çalmaz ise
sorun aküde-kutup başlarında
olabilir.
Akü başka bir aküyle takviye
yapılacaksa her iki akünün (+)
kutup başları (+) kutup
başlarıyla, (-) kutup başları
ise (-) kutup başlarıyla
birleştirilir. Her iki akünün de
voltajı aynı olmalıdır.
Dijital göstergeli araçlarda akü
takviyesi yapılmaz.
Marşa basma süresi 10-15
saniyedir. Fazla basılırsa akü
biter.
Marş yapıldığında tık diye bir
ses gelip, marş motoru
çalışmıyorsa akü kutup başları
gevşek olabilir.
Vantilatör kayışı hareketini
volant kasnağından alır ve
pervaneyi -devirdaim pompasını-
şarj dinamosunu çalıştırır.
Kayış koparsa vantilatör
pervanesi - devirdaim pompası ve
şarj dinamosu hareket.
ŞARJ
SİSTEMİ
Şarj sistemi, motor
çalışmaya başladığı andan
itibaren aracın elektrik
ihtiyacını karşılar ve aküyü
şarj eder.
Şarj sisteminin parçaları:
alternatör,
konjektör (regülatör),
şarj lambası,
vantilatör kayışıdır.
Alternatör, krank mili
kasnağından vantilatör kayışı
ile aldığı mekanik enerjiyi
elektrik enerjisine çevirir.
Bazı araçlarda alternatör değil,
şarj dinamosu bulunur.
Konjektör (regülatör),
alternatörün ürettiği elektriğin
volt ve akımını ayarlar. Aracın
devri arttıkça alternatörden
çıkan akım ve voltajı ayarlar,
tesisata ve aküye gönderir.
Şarj lambası, şarj
sisteminin çalışmadığını ikaz
eder. Yani alternatör, konjektör
vs. arızasını belirtir.
Bir araç için gerekli elektrik
enerjisini şarj sistemi sağlar.
Akü, motor çalışmazken ışık ve
özel elektrikli alıcılatrı
besler.
Vantilatör kayışı çok sıkı ise
alternatör yatakları
bozulabilir.
Vantilatör kayışının koptuğu
"ilk olarak" şarj ikaz
lambasından anlaşılır.
Motor çalışırken ayağımızı gaz
pedalından çekince far ışıkları
zayıflıyorsa akü zayıflamış
olabilir.
Motor çalıştığı halde şarj ikaz
lambası yanıyorsa vantilatör
kayışı gevşek olabilir ya da
alternatör kablo bağlantıları
gevşek veya alternatör kömürü
aşınmış olabilir.
Aracın durdurulup kontağın
hemen kapatılması gereken
hallerden bazıları:
- Şarj ikaz lambasının yanması.
- Motordan ani bir sarsıntı ya
da ses gelmesi.
- Yağ lambalarının yanmasıdır.
Konjektör ayarı bozuksa akünün
su kaybı çok olur.
Araçta ampuller sık sık
patlıyorsa veya akü su kaybı
fazlaysa veya konjektör arızalı
olabilir.
Marşa basılıp motor çalıştığında
şarj ikaz lambası sönmelidir.
AYDINLATMA VE İKAZ SİSTEMİ
Aydınlatma sisteminde,
sigortalar, kablolar, farlar,
park lambası, sis lambası, plaka
lambası, gösterge lambası, iç
aydınlatma lambası, bagaj
aydınlatma lambası, gibi
lambalar vardır.
İkaz sisteminde,
sinyaller, fren ikaz lambaları,
geri vites lambası, korna
bulunur.
Her elektrik elemanı gibi
araçlarda bulunan aydınlatma
ve ikaz sistemi gibi elektrikli
devrelerde de:
akü, kablolar, kablo
bağlantıları, sigortalar, açma
kapama düğmeleri ya da kolları,
ve alıcı olarak da ampuller
bulunmaktadır.
Bu sistemlerin en önemli
arızaları:
kısa devre,
kablo kopukluğu,
akü bitmesi,
akü kutup başı oksitlenmesi veya
akü kutup başı gevşekliği,
ampul yanması,
sigorta atması,
anahtarların arızalanmasıdır.
Fren müşiri ikaz sisteminin bir
parçasıdır.
Farlardan bir kısmı ya da
hiçbiriyanmıyorsa, sigortası
atık olabilir.
Flaşör arızalanınca
sinyal lambası yanmaz.
Sigortalar atıksa bunun yerine
aynı amperde sigorta takılır.
Far anahtarı bozuksa farlar
yanmaz.
Isı göstergesi çalışmıyorsa, ısı
göstergesi müşiri arızalı
olabilir.
Aracın fren lambaları
yanmıyorsa, fren müşiri arızalı
olabilir.
Fren lambalarından biri
yanmıyorsa, yanmayan lambanın
ampulu yanmış olabilir.
Farların bakımı yapılırken, far
ayarı yapılır.
Farlardan biri sönük yanıyorsa
far kablo bağlantısı gevşemiş
veya paslanmış olabilir.
Sigortanın görevi, kısa devre
olduğunda sistemi korumaktır.
GÜÇ AKTARMA ORGANLARI
Güç aktarma organları
sırasıyla:
Debriyaj, vites kutusu, şaft,
diferansiyel, akslar,
tekerleklerdir.
Difarensiyelin görevi,
gücü arttırmak, kendine gelen
hareketi 90 derece kırıp akslar
yardımıyla tekerleklere iletmek,
virajlarda içteki tekerleği az,
dıştakini fazla döndürerek kolay
ve rahat viraj almayı temin
etmektir.
Kavrama (debriyaj)
motorla vites kutusu arasındaki
irtibatı keserek vites
değiştirme olanağı sağlayan
aktarma organıdır.
Akslar, diferansiyelin
hareketini tekerleklere
iletirler.
Vites kutusu, aracın hızını ve
gücünü ayarlar.
Araç hareket halindeyken
ayağımız debriyaj pedalı
üzerinde devamlı durursa
debriyaj balatası aşınır.
Aracın ilk çalışması esnasında
bir miktar gaz verildikten sonra
debriyaj pedalına sonuna kadar
basmanın faydası vardır.
Debriyaj balatası yağlanırsa
debriyaj kaçırır. Debriyaj teli
koparsa araç vitese geçmez.
Vites değiştirirken debriyaj
pedalına basılır.
Araç geri vitese takılmak
istendiğinde takılmıyorsa,
debriyaj pedalından ayak çekilip
yeniden basılır.
Aktarma organlarında yağ olarak,
dişli yağı kullanılır.
Vites değiştirirken ses
geliyorsa, debriyaja tam
basılmamıştır.
Ani ve sert duruş kalkış yapmak
debriyaj balatasını sıyırabilir.
Vites kutusu bakımı yapılırken
yağa ve yağ kaçağına dikkat
edilir.
LASTİKLER
Lastiklerin yeri, her altı ayda
bir ya da her 10.000 km'de yer
değiştirilerek aşınmalar
denklenmelidir.
Lastiklerdeki ağırlık dengesinin
bozukluğu demek olan balans
oluşursa araçta titreşim oluşur.
Bu titreşimler en çok direksiyon
simidinde hissedilir.
Lastik değiştirilirken kriko
takılınca el freni çekili
olmalıdır.
Lastiklere normalden az hava
basılırsa lastikler sürekli
olarak ortadan aşınırlar ve araç
titrer. Aracın lastikleri araca
binileceği zaman kontrol edilir.
Dubleks lastik iç lastiği
olmayan lastiktir.
Karlı havalarda zincir çekici
tekerlerin ikisine de takılır.
Isınmadan dolayı lastik hava
basıncı artmışsa hiçbirşey
yapılamaz.
Latiklerin üzerindeki rakamlar
lastik ebatlerını belirtir.
Bir tekere dubleks, diğer tekere
şamyelli lastik takılırsa araç
bir tarafa çeker.
Bijonların temizliği kuru bezle
yapılır.
FRENLER
Araçta el freni duran
aracı sabitlemek için
kullanılır. El freni kopmuş ise
el freni tutmaz. El freni çekili
durumda unutulup yola devam
edilirse kampanalar ısınır ve
fren tutmaz.
Araç üzerinde 3 tip fren
bulunur:
-Motor freni (kompresyon freni)
-Ayak freni
-El freni
Ayak freni 3 tiptir:
-Hidrolik fren
-Havalı fren
-Karma fren
Fren sisteminin bazı
parçaları şunlardır:
-Fren pedalı
-Merkez pompası
-Fren boruları
-Tekerlek silindirleri
-Fren diski
-Fren balatası
-Kampanalar
-Fren ayar sistemleri
Havalı frenli bir araçta
üsttekilere ilaveten hava tüpü
ve kompresör bulunur.
ABS frenin avantajları,
frenlerken direksiyon
hakimiyetini bozmaması ve fren
mesafesini kısaltmasıdır.
Fren yapılmasına rağmen
aracın hızı azalmıyorsa,
fren hidroliği yok veya azalmış
hatta fren ayarları gecşek
olabilir. Fren sistemine yağ
sızmış olabilir. Fren sisteminde
kaçak olabilir.
Soğuk havalarda el freni çekil
durumda bırakılırsa fren
balataları donarak yapışır.
Fren sisteminde hidrolik
azalmışsa hidrolik yağı ile
takviye edilir.
Ayak frenine basıldığında ön ve
arka tekerlekler birlikte
durur.
Araç çalışıyor fakat hareket
ettirilemiyorsa el freni
çekik olabilir.
Aracın kampanaları aşırı
ısınmışsa fren ayarları bozuk
olabilir.
Ön lastiklerin biri yeni biri
eskiyse frenlerken araç bir
tarafa çeker.
Westinghouse tipi frenli bir
arabada hareket halinde iken
motor stop ettirilirse asla
fren tutmaz.
Hava frenli araçta hava basınç
göstergesi basınç göstermiyorsa
araç olduğu yerden
kaldırılamaz.
ÖN DÜZEN
SİSTEMİ
Ön düzen sistemi, aracın
dönüşünü sağlar. Direksiyon
simidi, direksiyon mili, sonsuz
dişli, sektör dişli, rot, eğri
rot, kısa rot, rotbaşı bu
sistemin bazı parçalarıdır.
Direksiyon kutusu yağı
kontrol edilmelidir. Araçta
çekme, gezme vs. varsa servise
gidilmelidir. Kamber/ Kaster/
King-pim/ rot ve direksiyon
kutusu ayarları gibi ayarları
vardır. Ayarsızlık ve dişlilerin
aşınması, direksiyon boşluğu
artırır.
Ayrıca rot başlarının aşınması
ile direksiyon kutusu arızaları
da direksiyon boşluğunu
artırır.
Ön düzen ayarları bozuksa ön
lastikler içten ve dıştan
aşınır.
Direksiyon zor dönüyorsa lastik
hava basıncı normalden azdır.
SÜSPANSİYON SİSTEMİ
Süspansiyon sistemi, araç
tekerlerinin aracın şasi ve
gövdesiyle birleştirildiği
sistemdir. Yaylar (helezon yay),
yaprak yaylar (makaslar) ve
amortisörlerden oluşur.
Helezon yaylar otomobil türü
araçlarda makaslar ise
genellikle ağır hizmet
araçlarında kullanılır.
Yaylar, yoldan gelen
darbe titreşimleri üzerine alır.
Yayların salınımını amortisör
kontrol eder.
BAKIMLAR
Günlük bakımda motorun
yağına, suyuna, fren
hidroliğine, yakıtına, lastik
hava basınçlarına, ışık ve ikaz
sistemlerine bakılır.
Haftalık bakımda
vantilatör kayışı gerginliği,
akü bakımı yapılır.
Akü bakımı yaparken akü dış
yüzeylerinin ve kutup
başlarındaki oksitlerin sodalı
su ve sıcak su ile
temizlenmesine, plakaların 1 cm
üzerine kadar saf su ilave
edilmesine, eleman kapak
deliklerinin açık tutulmasına,
kışın akü donmasın diye akü tam
şarj ettirilir, dijital
göstergeli araçta asla akü
takviyesi yapılmaz.
Akü kendiliğinden boşanıyorsa
akünün üst kısmında pislik
birikmiştir.
Kısa devreden dolayı yangın
olursa akü kutup başları
çıkarılır.
Akü 2 kutp başı arasında her iki
kutup başına değen bir madeni
parça konsa akü kısa devre olup
patlar.
Yağlı tip hava filtresinin
bakımı yapılırken sökülen
parçalar gaz yağı ile
temizlenir.
Yeni bir araçta 0-2000 km arası
ilk kullanım süresine rodaj
denir. Rodaj süresi çalışan
parçaların birbiriyle alışma
süresidir. Rodaj süresince aşırı
sürat yapılmaz, ani duruş kalkış
yapılmaz, motor tam güç
konumunda çalıştırılmaz, uzun
süre sabit hızda gidilmez.
DİZEL MOTORA AİT BAZI BİLGİLER
Dizel motorlarda
silindire sadec hava doldurulur
ve yanma sıkıştırılmış havanın
üzerine enjektörden yakıt
püskürtülmesiyle sağlanır.
Dizel motorların yakıt
sisteminde günlük yaplacak
işlerden biri mazot-su
ayırıcısı veya filtre ya da
yakıt deposundan yakıt
sisteminin suyunun alınmasıdır.
Dizel motorlarda yanma
enjektörden yakıt
püskürtmekle olur.
Enjektörler kendilerine
enjeksyon pompasından gelen
mazotu silindirlerdeki
sıkıştırılmış havanın içine
püskürterek yanmayı sağlarlar.
Enjeksyon pompası, besleme
pompası ile depodan gelen yakıtı
basınçlı olarak enjektörlere
yollar.
Dizel motorun çalışmamasının bir
nedeni, hava yapmış olmasıdır.
Hava yapmanın nedenleri:
-yakıtın bitmesi,
-boru ve rekorların gevşemesi,
-yakıt borularının sökülmesi,
-filtrenin temizlenmesi veya
değişmesidir.
Dizel motorlarda egzost
dumanı siyah çıkıyorsa yakıt
pompasına, enjektöre ve hava
filtresine bakılır. Ayrıca dizel
motorlarda marş yapıldığında
marş motoru dönüyor ancak motor
çalışmıyorsa yakıt filtresi de
takılı olabilir.
Özellikle soğuk havalarda
dizel motoru kolay
çalıştırabilmek için kızdırma
bujileri kulanılır. |
